W instalacjach przemysłowych sprężone powietrze pełni na prawdę bardzo często funkcję medium roboczego, którego parametry muszą odpowiadać wymaganiom podłączonych urządzeń. Zmiany ciśnienia, wydajności albo temperatury mogą wpływać na przebieg procesów, dlatego ocena pracy sprężarki powinna uwzględniać również warunki panujące w całej instalacji. W codziennej eksploatacji znaczenie mają detale, które łatwo przeoczyć.

Przykładem jest stopniowe wydłużanie czasu napełniania zbiornika, częstsze przechodzenie urządzenia w tryb pracy pod obciążeniem lub pojawienie się wilgoci w miejscach, w których przedtem jej nie obserwowano. Pojedynczy sygnał nie przesądza o rodzaju usterki, niemniej jednak może wskazywać na potrzebę dokładniejszej sprawdzeniu. Przeglądy sprężarek obejmują sprawdzenie stanu podzespołów, ocenę parametrów pracy a także kontrolę elementów eksploatacyjnych zgodnie z dokumentacją techniczną. Warto prócz tego uwzględniać rzeczywistą liczbę godzin pracy, a nie tylko i wyłącznie czas, jaki upłynął od poprzedniej testom. Urządzenie działające sporadycznie w niewielkim warsztacie pracuje w innych warunkach niż sprężarka obsługująca kilka linii produkcyjnych. Różnice dotyczą również liczby cykli rozruchowych, poziomu obciążenia i warunków otoczenia. Zebrane podczas kolejnych testom informacje pozwalają określić, czy obserwowane zmiany są jednorazowe, czy tworzą powtarzalny wzorzec.

Na stan techniczny sprężarki wpływa sporo elementów, które nie za każdym razem są bezpośrednio związane z mechanizmem sprężającym. Bardzo duże znaczenie ma sposób doprowadzania powietrza, ponieważ zanieczyszczenia mogą stopniowo ograniczać drożność filtrów i podmieniać warunki pracy urządzenia. Ważne pozostają również chłodzenie oraz odprowadzanie kondensatu, czyli wody powstającej podczas sprężania i ochładzania powietrza. Jeżeli wilgoć nie jest usuwana w zgodzie z wymaganiami instalacji, może gromadzić się w zbiorniku, przewodach i innych elementach układu. W urządzeniach wykorzystujących olej powinno się kontrolować jego poziom, stan oraz ewentualne ślady wycieków. Warto również zwracać uwagę na nietypowe drgania i zmiany dźwięku, ponieważ mogą one wskazywać na zużycie części, poluzowanie mocowań albo nieprawidłową pracę napędu. Nie należy jednak zaraz przypisywać każdego objawu konkretnej awarii. Podobne symptomy mogą mieć kilka przyczyn, a ich rozpoznanie wymaga odpowiednich pomiarów. Serwis sprężarek powietrza może obejmować zarówno czynności wynikające z harmonogramu eksploatacji, jak i sprawdzenia wykonywane po zauważeniu nieprawidłowości. Zakres prac zależy od konstrukcji urządzenia, wymagań producenta oraz warunków, w jakich jest ono użytkowane. Przy kształtowaniu sprawdzeniu trzeba też uwzględnić dostęp do części i możliwość wyłączenia maszyny z pracy. W niektórych instalacjach niezbędne jest wcześniejsze przygotowanie zastępczego źródła sprężonego powietrza, aby ograniczyć wpływ postoju na realizowane zadania.

Nieprawidłowości w działaniu układu mogą wymagać regulacji, wymiany zużytych części albo bardziej rozbudowanych prac technicznych. Naprawa kompresorów powinna być poprzedzona postanowieniem źródła problemu, ponieważ objawy widoczne podczas pracy nie zawsze wskazują na uszkodzony element. Spadek ciśnienia może wynikać z nieszczelności przewodów, nieprawidłowego działania zaworu, zabrudzenia filtra lub niewystarczającej wydajności urządzenia w relacji do obowiązującego zapotrzebowania. O ile silnik pobiera więcej energii niż zwykle, powinno się sprawdzić warunki obciążenia, stan napędu i parametry zasilania, zamiast ograniczać się do podmiany przypadkowych podzespołów. Po ustaleniu przyczyny określa się zakres prac oraz sprawdza, czy uszkodzenie nie wpłynęło na współpracujące elementy. W przypadku części mechanicznych znaczenie mają w głównej mierze luzy, stan powierzchni roboczych i jakość uszczelnień. Przy problemach z automatyką konieczna może być kontrola czujników, przewodów elektrycznych, zabezpieczeń a także ustawień sterownika. Po zrealizowaniu naprawy ocenia się działanie urządzenia w różnorakich warunkach obciążenia, jeżeli przewiduje to zakres przeprowadzonych prac. Istotne jest także porównanie uzyskanych wyników z parametrami wymaganymi dla danego modelu. Sam fakt, że sprężarka ponownie się uruchamia, nie oznacza jeszcze, że wszystkie przyczyny wcześniejszej nieprawidłowości zostały wykasowane. Dlatego dokumentowanie zaprojektowanych czynności i rezultatów pomiarów ma znaczenie przy późniejszej ocenie stanu technicznego.

W sytuacji starszych urządzeń, których dobrane podzespoły wykazują znaczne zużycie, analizowanym rozstrzygnięciem może być regeneracja sprężarek. Jej przebieg uzależniony jest od rodzaju konstrukcji oraz stanu elementów po demontażu. Prace mogą obejmować czyszczenie części, pomiary, wymianę zużytych komponentów, sprawdzenie powierzchni współpracujących i ponowny montaż zespołu. Nie każdy szczegół nadaje się jednak do odnowienia. Jeśli występują głębokie uszkodzenia, odkształcenia lub zużycie przekraczające dopuszczalne wartości, konieczna może być wymiana części albo całego podzespołu. O zakresie prac decydują wyniki oględzin i pomiarów, a nie jedynie wiek urządzenia czy liczba przepracowanych godzin. Przy ocenie opłacalności bierze się pod uwagę koszt potrzebnych części, czas realizacji, przewidywany okres dalszej eksploatacji a także konsekwencje przestoju. Znaczenie moraz dostępność dokumentacji i elementów zamiennych. Po zakończeniu regeneracji urządzenie wymaga kontroli zgodnej z charakterem zaprojektowanych prac, w tym sprawdzenia parametrów, szczelności i poprawności działania. W późniejszym użytkowaniu przydatne są zapisy dotyczące temperatury, ciśnienia, częstotliwości uruchomień oraz zużycia materiałów eksploatacyjnych. Jeśli warunki pracy zmieniają się w współzależności od pory dnia albo obciążenia produkcji, pomiary warto przemyśleć w porównaniu do tych różnic. Pozwala to uniknąć błędnych wniosków opartych na pojedynczym odczycie i ułatwia rozpoznanie, czy źródłem kłopotu jest stan samej sprężarki, sposób jej sterowania czy charakterystyka instalacji pneumatycznej.

Zobacz także: przeglądy sprężarek śrubowych.